Trchat Sohbet Odaları: IRC Günlerinden Telefona Türkçe Chat
Doksanların sonunda, internet kafelerde ya da çevirmeli bağlantının cızırtısıyla açılan bilgisayarlarda bir program vardı: mIRC. Açılır, bir sunucuya bağlanılır, bir nick seçilir, bir kanala girilirdi. Türkiye'nin ilk internet kuşağı sohbet etmeyi orada öğrendi. Trchat sohbet, yani Türkçe chat kültürü o günlerden bugüne çok yol aldı; ama özü değişmedi. Tanımadığın insanlarla, bir takma isimle, aynı odada konuşmak.
IRC günleri
IRC, internet üzerinden gerçek zamanlı yazışmanın ilk yaygın yollarından biri. Kanallar # işaretiyle başlardı: şehir kanalları, yaş kanalları, müzik kanalları. Kanalın başında operatörler, yani "op"lar olurdu; isimlerinin önünde @ işareti. Kurallara uymayanı kanaldan atarlar, gerekirse yasaklarlardı. Söz hakkı verilenlerin önünde + işareti görünürdü. IRC'nin tarihi ve işleyişi hakkında daha fazlası için Internet Relay Chat maddesine bakabilirsin.
O günlerden kalan kelimeler
- Nick: Bugün rumuz ya da lakap diyoruz; anlamı aynı.
- Kanal: Bugünün odası.
- Op: Bugünün moderatörü.
- Özel: İki kişilik pencere; o zaman da "özelden yazarım" denirdi.
- Selam vermek: Kanala girince herkese bir "slm" atmak, hâlâ geçerli bir adap.
Netsplit ve bağlantı kopması
IRC'de sunucular arasındaki bağlantı koptuğunda kanaldaki yarı insanlar bir anda kaybolurdu; buna netsplit denirdi. Çevirmeli bağlantıda telefon çalınca internet de giderdi. Bugün telefonla bağlananlar için hazırladığımız Mobil Sohbet odası, kopan bağlantı geri geldiğinde seni sohbete kaldığın yerden döndürüyor. O günlerin sabırsızlığı artık yok.
Webden telefona trchat sohbet
IRC'nin ardından tarayıcıda açılan web sohbetler geldi; artık program kurmak gerekmiyordu. Sonra telefonlar geldi ve sohbet cebe taşındı. Bugün odalarımıza girmek için ne program kurman ne üye olman gerekiyor. Tarayıcıdan bir lakap yazıp giriyorsun; istersen şifreyle koruyorsun. Yazılı odalar için Eski Sohbet, kamera ve mikrofonlu odalar için Kameralı Sohbet. Google Play ve App Store'da uygulamamız da var.
Değişenler
- Komut yazmak yerine dokunmak: /join, /msg yerine bir oda adına ya da rumuza dokunuyorsun.
- Görüntü ve ses: Kameralı Sohbet'te istersen kameranı ve mikrofonunu açabiliyorsun.
- Her yerden bağlanmak: Masa başından değil, otobüsten, mutfaktan, parktan.
- Radyo ve oyun: Radyo & Oyun odasında canlı radyo yayını ve ara ara mini oyunlar var.
Değişmeyenler
- Bir takma isimle tanışmak; insanlar seni önce sohbetinle tanır.
- Odaya girince selam vermek.
- Gece geç saatlerde uzayan muhabbet.
- Kuralları uygulayan bir ekip: o zaman op'lar, bugün moderatörler.
Kısaltmalar ve ifadeler
IRC'nin dili kısaydı; yazmak yavaştı, herkes kısaltma kullanırdı. "slm", "nbr", "iyi aksamlar", ":)" ve ";)" o günlerden kaldı. Bugün emoji klavyeleri var ama eski kullanıcılar hâlâ iki nokta ve parantezle gülümsüyor. Odada "asl" diye yaş, cinsiyet, şehir soran eski bir alışkanlık ise artık hoş karşılanmıyor; tanışmaya kişisel sorularla değil, sohbetle başlamak bugünün adabı.
Bugünün trchat sohbet odaları
Kanallar yerini odalara bıraktı. Odalarımızın her biri farklı bir ihtiyaca göre:
- Genel Sohbet: En kalabalık oda, her konunun konuşulduğu meydan.
- Muhabbet Odası: Daha sakin, uzun sohbetler için.
- Sesli Sohbet: Mikrofonla konuşmak isteyenler için.
- Kamerali Sohbet: Görüntülü tanışmak isteyenler için; kamera isteğe bağlı.
- Yabancı Sohbet: Farklı dillerde konuşmak isteyenler için.
- Kadın Sohbet ve Bekar Sohbet: Kendi konularını konuşmak isteyenler için.
Eski kullanıcılar ve yeni kuşak
Odalarımızda IRC günlerini hatırlayan kırklı, ellili yaşlardaki kullanıcılar ile sohbete telefonla başlamış yirmili yaşlardaki gençler yan yana. Eski kullanıcılar "o zamanlar herkes birbirini tanırdı" diye anlatıyor; gençler mIRC'in nasıl bir şey olduğunu soruyor. Bu iki kuşağın buluşması, odada nostaljiyle merakı bir araya getiriyor. Kimi zaman bir eski kullanıcı, yıllar önce tanıdığı birini yeni bir rumuzla tanıyıveriyor.
Nostalji akşamları
Bazı akşamlar Muhabbet Odası'nda konu bir anda eski günlere kayıyor: ilk modemin sesi, internet kafede saat başı ödenen ücret, kanaldaki ilk aşk, ilk kavga, ilk ban. Bu sohbetlerde gençler kahkahayla dinliyor, eskiler gözleri dolarak anlatıyor.
Op'tan moderatöre
IRC'de bir kanalın op'u olmak bir statüydü; kimi zaman kanalı kuran arkadaş grubunun elindeydi, kimi zaman keyfe göre dağıtılırdı. Bugün moderatörlük bir görev: kuralları herkese aynı uygulamak, yeni gelene yol göstermek, tartışma kızıştığında ortamı sakinleştirmek. Unvan değişti, amaç aynı kaldı: odayı herkes için rahat bir yer yapmak.
Kurallar o günden bugüne
IRC'de de kanalın kuralları vardı; bugün de var. Küfür, taciz, ısrarla yazmak, ayrımcı söz, reklam ve sahte kimlik kabul görmüyor. Moderatörler önce uyarıyor, sürdüreni odadan çıkarıyor. Seni rahatsız edeni sohbet listesinden engelleyebilirsin. Ayrıntılar kurallar sayfasında. Odalarımız 18 yaşını doldurmuş kullanıcılar içindir.
İster IRC günlerini hatırla ister ilk kez dene; bir nick seç ve bağlan. Kanala girince bir "slm" atmayı unutma.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yaz!